(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.238. అధ్యాయః 238
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
మహేశ్వరేణ పార్వతీంప్రతి శ్రాద్ధవిధానాదికథనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

ఉమోవాచ।

పితృమేధః కథం దేవ తన్మే శంసితుమర్హసి।
సర్వేషాం పితరః పూజ్యాః సర్వసంపత్ప్రదాయినః॥ 13-238-1(90808)
మహేశ్వ ఉవాచ। 13-238-2x(7650)
పితృమేధం ప్రవక్ష్యామి యథావత్తన్మనా శృణు।
దేశకాలౌ విధానం చ తత్క్రియాయాః శుభాశుభం॥ 13-238-2(90809)
లోకేషు పితరః పూజ్యా దేవతానాం చ దేవతాః।
శుచయో నిర్మలాః పుణ్యా దక్షిణాం దిశమాశ్రితాః॥ 13-238-3(90810)
యథా వృష్టిం ప్రతీక్షంతే భూమిష్ఠాః సర్వజంతవః।
పితరశ్చ తథా లోకే పితృమేధం శుభేక్షణే॥ 13-238-4(90811)
తస్య దేశాః కురుక్షేత్రం గయా గంగా సరస్వతీ।
ప్రభాసం పుష్కరం చేతి తేషు దత్తం మహాఫలం॥ 13-238-5(90812)
తీర్థాని సరితః పుణ్యా వివిక్తాని వనాని చ।
నదీనాం పులినానీతి దేశాః శ్రాద్ధస్య పూజితాః॥ 13-238-6(90813)
మాఘప్రోష్ఠపదౌ మాసౌ శ్రాద్ధకర్మణి పూజితౌ।
పక్షయోః కృష్ణపక్షశ్చ పూర్వపక్షాత్ప్రశస్యతే॥ 13-238-7(90814)
అమావాస్యాం త్రయోదశ్యాం నవంయాం ప్రతిపత్సు చ।
తిథిష్వేతాసు తుష్యంతి దత్తేనేహ పితామహాః॥ 13-238-8(90815)
పూర్వాహ్ణే శుక్లపక్షే చ రాత్రౌ జన్మదినేషు వా।
యుగ్మేష్వహస్సు చ శ్రాద్ధం న చ కుర్వీత పండితః॥ 13-238-9(90816)
ఏష కాలో మయా ప్రోక్తః పితృమేధస్య పూజితః।
యస్మింశ్చ బ్రాహ్ంణం పాత్రం పశ్యేత్కాలః స చ స్మృతః॥ 13-238-10(90817)
అపాంక్తేయా ద్విజా వర్జ్యా గ్రాహ్యాస్తే పంక్తిపావనాః।
భోజయేద్యది పాపిష్ఠాఞ్శ్రాద్ధేషు నరకం వ్రజేత్॥ 13-238-11(90818)
వృత్తశ్రుతకులోపేతాన్సకలత్రాన్గుణాన్వితాన్।
తదర్హాఞ్శ్రోత్రియాన్విద్ధి బ్రాహ్మణానయుజః శుభే॥ 13-238-12(90819)
ఏతాన్నిమంత్రయోద్విద్వాన్పూర్వేద్యుః ప్రాతరేవ వా।
తత్ర శ్రాద్ధక్రియాం పశ్చాదారభేత యథావిధి॥ 13-238-13(90820)
త్రీణి శ్రాద్ధే పవిత్రాణి దౌహిత్రః కుతపస్తిలాః।
త్రీణి చాత్ర ప్రశంసంతి శౌచమక్రోధమత్వరా॥ 13-238-14(90821)
కుతపః ఖంగపాత్రం చ కుశా దర్భాస్తిలా మధు।
కాలశాకం గజచ్ఛాయా పవిత్రం శ్రాద్ధకర్మసు॥ 13-238-15(90822)
తిలానవకిరేత్తత్ర నానావర్ణాన్సమంతతః।
అశుద్ధం పితృయజ్ఞశ్చ తిలైః శుధ్యతి శోభనే॥ 13-238-16(90823)
నీలకాషాయవస్త్రం చ భిన్నవర్ణం నవవ్రణం।
హీనాంగమశుచిం వాఽపి వర్జయేత్తత్ర దూరతః॥ 13-238-17(90824)
కుక్కుటాంశ్చ వరాహాంశ్చ నగ్నం క్లీబం రజస్వలాం।
ఆయసం త్రపుసీసం చ శ్రాద్ధకర్మణి వర్జయేత్॥ 13-238-18(90825)
మాంసైః ప్రీణంతి పితరో ముద్గమాషయవైరిహ।
శశరౌరవమాంసేన షణ్మాసం తృప్తిరిష్యతే॥ 13-238-19(90826)
సంవత్సరం చ గవ్యేన హవిషా పాయసేన చ।
వార్ధ్రీణసస్య మాంసేన తృప్తిర్ద్వాదశవార్షికీ॥ 13-238-20(90827)
ఆనంత్యాయ భవేద్దత్తం ఖంగమాంసం పితృక్షయే।
పాయసం సతిలం క్షౌద్రం ఖంగమాంసేన సంమితం॥ 13-238-21(90828)
మహాశకలినో మస్యాశ్ఛాగో వా సర్వలోహితః।
కాలశాకమితీత్యేవ తదానంత్యాయ కల్పితం॥ 13-238-22(90829)
సాపూపం సామిషం స్నిగ్ధమాహారముపకల్పయేత్।
ఉపకల్ప్య తదాహారం బ్రాహ్మణానర్చయేత్తతః॥ 13-238-23(90830)
శ్మశ్రుకర్మశిరః స్నాతాన్సమారోప్యాసనం క్రమాత్।
సుగంధమాల్యాభరణైః స్నగ్భిరేతాన్విభూషయేత్॥ 13-238-24(90831)
అలంకృత్యోపవిష్టాంస్తాన్పిండావాపం నివేదయేత్॥ 13-238-25(90832)
తతః ప్రస్తీర్య దర్భాణాం ప్రస్తరం దక్షిణాముఖం।
తత్సమీపేఽగ్నిమిద్ధ్వా చ స్వధాం చ జుహుయాత్తతః।
సమీపే త్వగ్నీషోమాభ్యాం పితృభ్యో జుహుయాత్తదా॥ 13-238-26(90833)
తథా దర్భేషు పిండాంస్త్రీన్నిర్వపేద్దక్షిణాముఖః।
అపసవ్యమపాంగుష్ఠం నామధేయపురస్కృతం॥ 13-238-27(90834)
ఏతేన విధినా దత్తం పితౄణామక్షయం భవేత్।
తతో విప్రాన్యథాశక్తి పూజయేన్నియతః శుచిః।
సదక్షిణం ససంభారం యథా తుష్యంతి తే ద్విజాః॥ 13-238-28(90835)
యత్ర తత్క్రియతే తత్ర న జల్పన్న జపేన్మిథః।
నియంయ వాచ్యం దేహం చ శ్రాద్ధకర్మ సమారభేత్॥ 13-238-29(90836)
తతో నిర్వపనే వృత్తే తాన్పిండాంస్తదనంతరం।
బ్రాహ్మణోఽగ్నిరజో గౌర్వా భక్షయేదప్సు వా క్షిపేత్॥ 13-238-30(90837)
పత్నీం వా మధ్యమం పిండం పుత్రకామో హి ప్రాశయేత్।
ఆధత్త పితరో గర్భం కుమారం పుష్కరస్రజం॥ 13-238-31(90838)
తృప్తానుత్థాప్య తాన్విప్రానన్నశేషం నివేదయేత్।
తచ్ఛేషం బహుభిః పశ్చాత్సభృత్యో భక్షయేన్నరః॥ 13-238-32(90839)
ఏష ప్రోక్తః సమాసేన పితృయజ్ఞః సనాతనః।
పితరస్తేన తుష్యంతి కర్తా చ ఫలమాప్నుయాత్॥ 13-238-33(90840)
అహన్యహని వా కుర్యాన్మాసేమాసేఽథవా పునః।
సంవత్సరం ద్విః కుర్యాచ్చ చతుర్వాఽపి స్వశక్తితః॥ 13-238-34(90841)
దీర్ఘాయుశ్చ భవేత్స్వస్థః పితృమేధేన వా పునః।
సపుత్రో బహుభృత్యశ్చ ప్రభూతధనధాన్యవాన్॥ 13-238-35(90842)
శ్రాద్ధదః స్వర్గమాప్నోతి నిర్మలం వివిధాత్మకం।
అప్సరోగణసంఘుష్టం విరజస్కమనంతరం॥ 13-238-36(90843)
శ్రాద్ధాని పుష్టికామా వై యే ప్రకుర్వంతి పండితాః।
తేషాం పుష్టిం ప్రజాం చైవ దాస్యంతి పితరః సదా॥ 13-238-37(90844)
ధన్యం యశస్యమాయుష్యం స్వర్గ్యం శత్రువినాశనం।
కులసంధారకం చేతి శ్రాద్ధమాహుర్మనీషిణః॥ 13-238-38(90845)
ఉమోవాచ। 13-238-39x(7651)
భగవందేవదేవేశ మృతాస్తే భువి జంతవః।
నానాజాతిషు జాయంతే శీఘ్రం కర్మవశాత్పునః॥ 13-238-39(90846)
పితరః స్వస్తి తే తత్ర కథం తిష్ఠంతి దేవవత్।
పితౄణాం కతమో దేశః పిండానశ్నంతి వై కథం॥ 13-238-40(90847)
అన్నే దత్తే మృతానాం తు కథమాప్యాయనం భవేత్।
ఏవం మయా సంశయితం భగవన్వక్తుమర్హసి॥ 13-238-41(90848)
నారద ఉవాచ। 13-238-42x(7652)
ఏతద్విరుద్ధం పృచ్ఛంత్యాం రుద్రాణ్యాం పరిషద్భృశం।
బభూవ సర్వా ముదితా శ్రోతుం హి పరమం హితం॥ 13-238-42(90849)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-238-43x(7653)
స్థానే సంశయితం దేవి శృణు కల్యాణి తత్వతః।
గుహ్యానాం పరమం గుహ్యం హితానాం పరమం హితం॥ 13-238-43(90850)
యథా దేవగణా దేవి తథా పితృగణాః ప్రియే।
దక్షిణస్యాం దిశి శుభే సర్వే పితృగణాః స్థితాః॥ 13-238-44(90851)
ప్రేతానుద్దిశ్య యా పూజా క్రియతే మానుషైరిహ।
తేన తుష్యంతి పితరో న ప్రేతాః పితరః స్మృతాః॥ 13-238-45(90852)
ఉత్తరస్యాం యథా దేవా రమంతే యజ్ఞకర్మభిః।
దక్షిణస్యాం తథా దేవి తుష్యంతి వివిధైర్మఖైః॥ 13-238-46(90853)
ద్వివిధం క్రియతే కర్మ హవ్యకవ్యసమాశ్రితం।
తయోర్హవ్యక్రియా దేవాన్కవ్యమాప్యాయతే పితౄన్। 13-238-47(90854)
ప్రసవ్యం మంగలైర్ద్రవ్యైర్హవ్యకర్మ విధీయతే।
అపసవ్యమమంగల్యైః కవ్యం చాపి విధీయతే॥ 13-238-48(90855)
సదేవాసురగంధర్వాః పితౄనభ్యర్చయంతి చ।
ఆప్యాయంతే చ తే శ్రాద్ధైః పునరాప్యాయయంతి తాన్॥ 13-238-49(90856)
అనిష్టా చ పితౄన్పూర్వం యః క్రియాం ప్రకరోతి చేత్।
రక్షాంసి చ పిశాచాశ్చ ఫలం భోక్ష్యంతి తస్య తత్॥ 13-238-50(90857)
హవ్యకవ్యక్రియాస్తస్మాత్కర్తవ్యా భువి మానుషైః।
కర్మక్షేత్రం హి మానుష్యం తదన్యత్ర న విద్యతే॥ 13-238-51(90858)
కవ్యేన సంతతిర్దృష్టా హవ్యే భూతిః పృథగ్విధాః।
ఇతి తే కథితం దేవి దేవగుహ్యం సనాతనం॥ ॥ 13-238-52(90859)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి అష్టత్రింశదధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 238 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.